نوروز - شكيبا شاکر حسینی: در نشست لایحه حمایت خانواده، تحکیم یا تزلزل ؟؟ که 13 مرداد در جبهه مشارکت برگزار شد دکتر کدیور به بررسی این لایحه از منظر قرآن و شرع پرداخت. با توجه به اینکه بحث برانگیز ترین ماده این لایحه بحث تعدد زوجین بدون اجازه و اطلاع همسر قبلی و با اجازه دادگاه است ، کدیور این موضوع را محور اصلی صحبت خود قرار داد و گفت : در قانون مدنی ماده خاصی به تعدد زوجین تعلق نگرفته و تنها در 3 ماده (1- ورثه ،مربوط به ارث بردن همسر دوم .2- جمع دو خواهر به عنوان همسران یک مرد . 3- ازدواج مردی با دختر خواهر همسرش بدون اذن او ) به صورت غیر مستقیم به این بحث اشاره شده است.

وی با اشاره به اینکه قانون جدید حمایت از خانواده با نگاهی کاملا مردانه تدوین شده است بیان کرد: باید دید آیا در تدوین این لایجه زنی شرکت و حضور تاثیر گذار داشته است؟ در 53 ماده به تصویب رسیده به صورت جدی با ارتجاع مواجه هستیم ، در این قانون به طور کلی نفع مردان لحاظ شده و قیود کمتری برای ازدواج مجدد به وجود آمده است. وی با طرح این پرسش که اصولا چند درصد خانواده های ایرانی تک همسری نیستند و این مسئله مشکل چه بخشی از جامعه است ، لزوم پرداختن به آنرا زیر سوال برد و گفت پرداختن به بحث ازدواج مجدد ،قبح آن را از نظر اجتماعی از بین می برد و باعث ترویج آن می شود.

کدیور با ارایه آمارهایی از سایر کشورهای اسلامی بحث خود را پی گرفت .

در این آمارها آمده بود که در مصر که یکی از بزرگترین کشورهای اسلامی است در سال 1960 فقط 4% خانواده ها تک همسری نبوده اند.

در سوریه 1% خانواده ها تک همسری نیستند.

وی توضیح داد: با اینکه آماری از شیوع تعدد زوجین در ایران به طور رسمی وجود ندارد اما با توجه به اینکه این مسئله در ایران قبح اجتماعی و عرفی دارد به احتمال زیاد آمار از سوریه هم پایین تر خواهد بود.

دکتر کدیور افزود : باید دید خانواده مورد نظر دین ،خانواده تک همسری است یا خانواده چند همسری؟

کدیور در ادامه قوانین سایر کشور های اسلامی را در این زمینه مطرح نمود و گفت:

در کشور تونس ازدواج دوم قانونا ممنوع است و اگر کسی اقدام به این عمل بکند علاوه بر اینکه ازدواج دومش باطل است به یک سال حبس و 240 هزار فرانک جریمه نقدی محکوم می شود.

در سوریه جواز ازدواج مجدد از دادگاه پس ار احراز توانایی مالی مرد صادر می شود که مشابه ماده 23 لایحه حمایت از خانواده است.

در الجزایر ازدواج مجدد به شرطی که توجیه شرعی داشته باشد مجاز است و زن سابق و زن جدید هر دو حق شکایت دارند و اگر شکایت و اظهار بی اطلاعی کردند مرد به جرم دروغگویی مجازات می شود.

در مالزی نیز ازدواج مجدد در برخی ایالات کلا مجاز و در برخی ایالات منوط به اجازه قاضی است.

در ادامه کدیور به تبیین نظر علمای اسلام در این زمینه پرداخت و گفت: محمد عبدو ، مفسر قرآن و شاگرد سید جمال الدین سید آبادی به شدت مخالف ازدواج مجدد است و معتقد است ازدواج مجدد باعث ایجاد دشمنی و کینه میان فرزندان یک خانواده می شود و اسلام هرگز حاضر نیست در یک خانواده و میان فرزندان عداوت ایجاد شود.

محمد محمد المدنی ازدواج مجدد را تنها در موارد خاص و به حکم ضرورت مجاز می داند و نه در شرایط کلی و معمولی .

دکتر کدیور با مطرح کردن این سوال که دین ما در مورد ازدواج مجدد چه می گوید 2 آیه از قرآن کریم را که تنها مستندات قرآنی این بحث هستند ، بیان کرد .

نخست در آیه سوم سوره نسا، ازدواج مجدد مشروط به شرطی شده است:

و ان خفتم الا تقسطوا فی الیتامی فانکحوا ما طاب لکم من النسا مثنی و ثلاث و رباع فان خفتم الا تعدلوا فواحده او ما ملکت ایمانکم ذلک ادنی الا تعولوا

و اگر بترسید مبادا که درباره یتیمان عدل و داد را رعایت نکنید پس آن کس از زنان را به نکاح خود در آورید که شما را نیکو و مناسب با عدالت است دو یا سه یا چهار ( نه بیش تر) و اگر بترسید چون آن زنان را بگیرید راه عدالت نپیموده به آنها ستم کنید پس تنها یک زن اختیار کرده یا چنانکه کنیزی دارید به آن اکتفا کنید که این نزدیک تر به عدالت و ترک ستمکاری است.

دکتر کدیور در باره این آیه گفت 3 شرط در این آیه ذکر شده است . 1- این آیه در باره یتیمانی است که سرپرستی آنان به مرد واگذار شده است.2- در شرایطی که بیم ستم به آنها و تضییع حق آنها برود . و 3- در صورت رعایت عدالت. و تنها با وجود این 3 شرط و در شرایطی اینچنین خاص، ازدواج مجدد مجاز دانسته شده و اگر فقط بیم رعایت نشدن عدالت برود، قرآن توصیه به اکتفا به یک همسر می کند.

دوم آیه 129 سوره نسا است که می فرماید:

و لن تستطیعوا ان تعدلوا بین النسا و لو حرصتم فلا تمیلوا کل المیل فتذروها کالمعلقهه و ان تصلحوا وتتقوا فان الله کان غفورا رحیما

شما هرگز نتوانید میان زنان به عدالت رفتار کنید و هر چند راغب و حریص به عدل و راستی باشید (تمایل قلبی به یک زن در اثر حسن و جوانی و غیره خارج از اختیار شماست) پس به نام میل خود یکی را بهره مند و دیگری را محروم نکنید تا او معلق و بلا تکلیف ماند و اگر سازش کنید و پرهیزگار باشید همانا خداوند بخشنده و مهربان است

در این آیه شرطی که در ایه 3 سوره نسا ذکر شده بود ( رعایت عدالت ) نزدیک به محال شمرده شده است ( هرگز نمی توانید ).

از نظر قرآن تعدد زوجات مستند به این دو آیه در شرایطی مجاز دانسته شده ( آیه 3 سوره نسا) و در آیه 129 همان سوره این شرط ( رعایت عدل ) تعلیق به محال شده است.

حجت الاسلام کدیور تصریح کرد : تعدد زوجات حکمی است برای شرایط اضطراری و موقت.

کدیور تصریح کرد :در قانون تصویب شده در سال 53 ازدواج دوم مشروط به اذن همسر اول و در غیر این صورت قابل تعقیب شمرده شده بود . در زمام امام خمینی ره این قانون تحمل شده است. کروبی این سوال را مطرح کرد که آیا اگر امام ره زنده بودند این قانون بدین شکل تغییر می یافت؟ و آیا این لایحه مصداق وهن اسلام است؟ و چنانچه این لایحه باعث وهن اسلام است و نه ارتقای آن ، آیا نباید حذف شود و آیا اگر امام ره زنده بودند وهن به اسلام را تحمل می کردند ؟

دکتر کدیور با اشاره به اینکه در لایحه حمایت از خانواده ثبت ازدواج موقت الزامی نیست گفت: اگر عملی مجاز است باید ثبت شود و در غیر این صورت مفسده است.

کدیور افزود :جامعه جامعه از دو طریق در مسیر تباهی قرار می گیرد و اول اینکه قوانبن از سوی مردم رعایت نشوند که قابل درمان است و دوم اینکه قانون مردم را به سوی فساد هدایت کند که چاره ناپذیر خواهد بود.