نوروز: در پی تغییر دبیرشورایعالی امنیت ملی، چهره‌ها و طیف‌های متفاوتی از فعالان سیاسی در‌این‌باره واکنش نشان داده‌اند که گزارشی از آنها در پی می‌آید:
دکتر ابراهیم یزدی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و وزیرخارجه دولت موقت دراین‌باره گفت: استعفای آقای علی لاریجانی را ظاهراً باید در راستای برخی اختلاف دیدگاه ها با رئیس جمهور ارزیابی کرد. البته ممکن است عده یی، فعال شدن مجدد آقای روحانی در عرصه سیاست خارجی را به این استعفا ارتباط دهند اما در پاسخ به این عده باید گفت که آقای لاریجانی در هیچ مصاحبه رسمی نسبت به این امر اعتراضی نداشته و این شخص رئیس جمهور بود که به آقای روحانی - البته به طور غیرمستقیم - هشدار داد.

وی افزود: در عین حال باید بیشتر از هر احتمالی، این استعفا را با پرونده هسته‌ای و پیام اخیری که آقای پوتین حامل آن بوده‌اند، نسبت داد. البته اختلافات بروز کرده در خصوص آنچه از قول لاریجانی به عنوان «پیشنهادات تحت بررسی پوتین» مطرح شد نیز ابهاماتی را برانگیخته است. چرا که این امر از سوی معاون سخنگوی پوتین نیز تایید اما از سوی رئیس جمهور ایران تکذیب شد.
دکتر یزدی می‌افزاید: باید توجه داشت که بیانیه پایانی کنفرانس تهران در زمینه خزر نیز هیچ دستاورد جدیدی را به همراه نداشته و تمامی موضوعات به آینده ارجاع شده است. اما در صورتی که برگزاری آن در مقطع کنونی تنها به دلیل حضور پوتین توجیه شود، باید به دنبال انگیزه‌های دیگری در مورد آن بود.

دبیرکل نهضت آزادی معتقد است: پیش از سفر پوتین به تهران، وی با نیکلا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه و آنگلا مرکل صدراعظم آلمان به عنوان دو عضو اروپایی 1+5 دیدار و گفت‌وگو داشت. اما از آن مهمتر سفر همزمان رایس و گیتس وزرای خارجه و دفاع ایالات متحده به روسیه و مذاکرات آنان با پوتین را باید مدنظر قرار داد.

یزدی افزود: با توجه به اطلاعاتی که از منابع مختلف در اختیار خبرگزاری های رسمی قرار گرفته و افزایش موج فشار امریکا بر ایران در موضوعات مختلف به نظر می رسد پوتین حامل نظرات غرب علیه ایران بوده است. آقای لاریجانی نیز با اطلاع از این مساله و نگرانی از روند موجود و تشدید این روند میان ایران و ایالات متحده در خصوص ادامه فعالیت خود تصمیم گیری کرده است.

وزیرخارجه دولت موقت به نکته‌ای دیگر هم پرداخته و آن، اینکه:« در طول سال‌های پس از انقلاب در تمامی مقاطع شاهد حضور افرادی در سمت‌های مختلف بوده‌ایم که در ابتدا با تجربیات کم پا به عرصه مسوولیت گذارده اما در فرآیند عمل با حقایق و واقعیت‌های جامعه بین الملل آشنا می‌شوند. آنان پس از مدتی اندیشه سیاسی خود را اصلاح کرده و درمی‌یابند که برای بقا در دنیای پرتلاطم کنونی به درایت و ذکاوت بسیاری احتیاج است. آقای روحانی نیز در ابتدای دوران مسوولیت خود در شورایعالی امنیت ملی همین شرایط را داشته اما به تدریج به ثبات لازم دست یافت. این درست وضعیتی است که آقای لاریجانی نیز با آن مواجه بود».

دکتر یزدی افزود: برادران لاریجانی (جواد و علی) اگرچه ممکن است مطالعات دیپلماتیک زیادی نداشته باشند، اما پس از مطالعه پرونده‌های بسیار و دسترسی به اطلاعات و دارا بودن ضریب هوشی بالا اکنون دریافته‌اند که شرایط جامعه جهانی چه ضرورت‌هایی را در موضع گیری‌ها ایجاب می کند. اگرچه نسبت به برخی سیاست‌های در پیش گرفته شده از سوی لاریجانی انتقاداتی وجود داشته و از نظر مشی سیاسی نیز اختلافاتی با وی داریم، اما اعتقاد کامل دارم که وی به سرنوشت کشور و امنیت ملی ایران علاقه زیادی دارد. اینچنین است که وی نمی‌تواند پیامدهای برخی رفتارها و موضع گیری‌های نادرست را نادیده بگیرد.

وی در پایان تاکید کرد که استعفای لاریجانی در شرایط موجود پاسخی روشن به این مساله است که با روش موجود امکان تشدید وضع موجود دور از انتظار نیست.

اعتمادملی: لاریجانی از ترس هزینه مدیریت پرونده میدان را خالی کرد؟
در این‌باره، روزنامه «اعتمادملی» در سرمقاله خود با عنوان « وداع هسته‌ای با لا‌ریجانی» نوشت: اعلا‌م خبر استعفای علی لا‌ریجانی گویای یك تحول عمیق در پرونده هسته‌ای ایران است. علی لا‌ریجانی كه با نقد تند تیم قبلی هدایت‌كننده پرونده هسته‌ای ایران، آنها را متهم به «دادن دّر غلطان و ستاندن آب‌نبات» نموده بود، در شرایط بغرنجی تصمیم به كناره‌‌گیری گرفت.

این روزنامه افزود: در این شرایط افكار عمومی نگران آن است كه نكند منتقد دیروز، خود بر این نكته واقف شده است كه شاید در نگهداری آب‌نبات هم زمانه چندان با وی سازگاری نكرده است!در چند سال اخیر علی‌رغم بروز اختلا‌فات پیدا و پنهان مابین او و رئیس‌جمهوری، بسیاری بر این باور بودند كه باید وی را پس از استقرار در موضع دبیری شورای امنیت، بازیگر تیم كبوترها دانست.

ارگان حزب اعتمادملی در ادامه سرمقاله خود آورده است: شواهد گویای آن است كه طرف اروپایی نیز علی‌رغم برخی مجادلا‌ت درصدد هماهنگی و فهم و ادراك مشترك با طرف ایرانی بود. حال در زمانی كه نامه محمد البرادعی برای دریافت پاسخ در اجلا‌س نوامبر نزد مقامات عالی‌رتبه ایرانی است و هرگونه پاسخ مثبت و منفی به این نامه، وضعیت حساسی را در پی خواهد داشت، استعفای علی لا‌ریجانی حداقل به لحاظ زمانی چندان مناسب به نظر نمی‌آید. این تصمیم نشانگر وضعیت نوینی است كه آینده می‌تواند پاسخ مناسبی برای فهم آن به افكار عمومی بدهد.

این روزنامه با اشاره به اینکه «بدون تردید استعفای مذكور حامل دو پیامد روشن است»، توضیح داده: یكی آنكه وضعیتی بر مدیریت پرونده هسته‌ای حاكم است كه او را وادار نموده تا خود را كنار بكشد و از سوی دیگر، این اقدام طرف‌های مقابل را نسبت به تحولا‌ت جاری حساس‌تر می‌كند.

این مقاله می‌افزاید: شاید از این منظر یك‌كاسه شدن تیم مذاكره‌كننده و سیاست خارجی و قرار گرفتن فرمان در دست دوستان رئیس‌جمهور خود اقدامی استراتژیك باشد، اما رئیس‌جمهور و مشاورانش قطعاً هزینه‌این تصمیم را به‌خوبی درك خواهند كرد.از سوی دیگر برخی رایزنی‌ها و تفاسیر حاكی از آن است كه نكند لا‌ریجانی به دلیل نگرانی از بالا‌ بودن هزینه مدیریت پرونده هسته‌ای در این شرایط اعلا‌م استعفا نموده است؟ اگر چنین رویكردی درست باشد، ملت ایران حق دارد از ایشان پرسش نماید، آیا در صورت تضمین توفیق در این میدان، باز هم صحنه را خالی می‌كردند؟

این روزنامه تاکید دارد: نباید این حقیقت را به فراموشی سپرد كه اقدام مذكور نشانگر عدم موافقت و همراهی با سیاستگذاری‌ها در رابطه با پرونده فوق‌الذكر است.علی لا‌ریجانی ظاهراً در آغاز خود را استراتژیستی توانا برای هدایت پرونده هسته‌ای ایران می‌دانست. هرچند نباید فراموش كنیم، موضوع پرونده هسته‌ای ایران نیز بسیار مهم و بزرگ و پیچیده بوده اما چنانچه به هر دلیلی وی نتوانسته همچنان سكاندار این كشتی باشد، جانشین وی نیز به تناسب بزرگی مساله باید در ردیف سیاستمداران بزرگ باشد زیرا اتخاذ تصمیم‌های بزرگ و حساس به مردان كارآزموده نیاز دارد.

در انتهای سرمقاله اعتمادملی آمده است: موضوع هدایت پرونده هسته‌ای از دیگر میادین مدیریت و سیاست این سرزمین كه مدت‌هاست جولا‌نگه آزمون و خطا شده، جدا است. ملت ایران سوال دارد، آیا فرد جایگزین، سكاندار قابل، فهیم، هوشمند و مدبری خواهد بود؟ نحوه و شیوه و شخص مورد انتخاب از سوی رئیس‌جمهور می‌تواند دربردارنده پاسخ‌های مناسبی برای سوالا‌ت و دغدغه‌های مذكور باشد.

ابطحی: این تغییر در دنیا به معنای عدم پاسخگویی به خواست بین‌المللی تلقی می‌شود
«سیدمحمدعلی ابطحی» عضو مجمع روحانیون مبارز نیز در یادداشتی دراین‌باره آورده است: پذیرفته‌شدن استعفای آقای علی لا‌ریجانی از دبیری شورایعالی امنیت ملی در عرصه سیاسی یكی از پراهمیت‌ترین اتفاقات در شرایط فعلی كشور است. آقای لا‌ریجانی كه خودش در دوران دبیری آقای دكتر روحانی عضو شورای امنیت ملی بود و به روند گفت‌وگوهای هسته‌ای گذشته منتقد و در یك اظهارنظر تاریخی در همان ایام اعلا‌م كرده بود كه ما درّ غلطان داده‌ایم و شكلا‌ت گرفته‌ایم، اكنون خود نمی‌تواند كارش را ادامه دهد.

وی افزود: این نگاه منتقدانه وی به گذشته باعث شد كه بعد از روی كار آمدن دولت نهم به عنوان دبیر قدرتمند شورای‌عالی امنیت در عرصه سیاسی حاضر شود. وی پس از آنكه در این جایگاه قرار گرفت و كار مذاكرات هسته‌ای را آغاز كرد، با همه اختلا‌ف‌نظرهایی كه با احمدی‌نژاد داشت و چندین مورد این اختلا‌ف نظرها بروز علنی پیدا كرد و در رسانه‌های داخلی و خارجی تقابل نظرات وی و رئیس‌جمهور مشهود بود، اما تا امروز در این پست ماند و واقع‌بینانه به مذاكرات ادامه داد. اكنون به نظر می‌رسد آقای لا‌ریجانی احساس كرده است كه درّ غلطانی كه به دست نیاورده، شكلا‌تی هم دریافت نكرده است و در آینده هم با سیاست خارجی فعلی باز هم نه تنها شكلا‌ت به دست نمی‌آید، بلكه زندگی عادی هم بر مردم سخت‌تر خواهد شد.

ابطحی ادامه داده: از سوی دیگر وقتی آقای احمدی‌نژاد اعلا‌م می‌كند كه موضوع پرونده هسته‌ای پایان یافته، ولی در جهان این پرونده مثل گذشته همچنان مفتوح است، طبیعتاً كار فرد مذاكره‌كننده بی‌حاصل است. لا‌ریجانی در حالی خودش را باید برای مذاكره آماده كند كه رئیس‌جمهور اعلا‌م كرده است پرونده هسته‌ای پایان یافته و صد البته درباره پرونده پایان یافته گفت‌و‌گو بی‌معناست.

در پایان یادداشت ابطحی آمده: این تغییر كه قاعدتاً در دنیا به معنای عدم پاسخگویی به خواست بین‌المللی تلقی می‌شود، خبر مهم و خطرناكی برای ایران ارزیابی می‌گردد. وقتی آقای لا‌ریجانی با آن دیدگاه افراطی بسته سیاسی «درّ و شكلا‌ت» به نقطه استعفا می‌رسد، حتماً در جهان معنای تلخ و خطرناكی پیدا می‌كند. دنیایی كه همه می‌دانند به دنبال بهانه است و می‌خواهد قربانی دیگری در این منطقه به نام ملت ایران داشته باشد.

باوند: موضع گیری‌های احمدی‌نژاد مذاکرات لاریجانی را خدشه‌دار کرده بود
«داود هرمیداس باوند» سخنگوی جبهه‌ملی و تحلیلگر ارشد مسایل بین‌الملل نیز دراین‌باره گفت: زمانی که علی لاریجانی دبیر شورایعالی امنیت ملی عملاً مسوولیت پیگیری حل پرونده هسته‌ای را عهده‌دار شدند، ایراداتی را نسبت به خط مشی گروه مذاکره کننده سابق (حسن روحانی) داشتند. ایشان معتقد بودند که ایران «دری» را به سه کشور اروپایی فرانسه، انگلستان و آلمان اعطا و «آب نباتی» را دریافت کرده است. یعنی نسبت به موافقتنامه سعدآباد و پاریس که ایران تعلیق غنی‌سازی را پذیرفت، شدیداً انتقاد داشتند و بر آن شدند تا با اتخاذ سیاست نگاه به شرق، یعنی داخل کردن روسیه، چین و هند به مذاکرات هسته‌ای ، تنها مذاکرات خود را معطوف به کشورهای اروپایی نکنند. این دیپلماسی با توجه به قطعنامه‌های شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و به خصوص دو قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد که به اتفاق آرا به تصویب رسید، تا حدودی حاکی از نافرجامی سیاست نگاه به شرق بود.

وی افزود: علی لاریجانی دبیر شورای امنیت ملی ایران معتقد بودند که مذاکرات باید از طریق دیپلماسی پیگیری شود ولی موضع گیری‌های متفاوت احمدی‌نژاد سبب شد روند مذاکرات لاریجانی دچار خدشه شود و فرآیند دیپلماسی دولت جدید موجب شده که شرایطی پیچیده تر از گذشته پدیدار شود. به خصوص اظهارنظر مقام های کشورهای اروپایی و امریکایی مثل رئیس جمهور و وزیر امور خارجه فرانسه و همچنین اظهارات جرج بوش رئیس جمهور ایالات متحده امریکا موجب شده که لاریجانی خط مشی احمدی نژاد را متفاوت و مغایر با روند سیاسی ایشان تلقی کند و بر آن شود که به هرحال کناره گیری کند. به دلیل اینکه ایشان عهده‌دار این جریان بودند و دخالت های دیگران که موجب خدشه دار کردن و اخلال در پروسه دیپلماسی ایشان تلقی می شد، نادرست می دانستند، به همین جهت برای اینکه درباره فرآیند احتمالی ایشان متصف به فرآیند نگران کننده احتمالی این جریان دوگانه برخورد نشود، اعلام کناره‌گیری یا استعفا کردند. در هر حال، استعفای ایشان اعتراضی است به خط مشی دولت محمود احمدی‌نژاد.

توكلی: لاریجانی با جلیلی قابل مقایسه نیست
در میان فعالان جناح راست نیز، «احمد توکلی» رئیس مركز پژوهش‌های مجلس درباره استعفای علی لاریجانی گفت: به عنوان حامی جدی آقای احمدی‌نژاد در ایفای حق ملت ایران از این جابجایی بسیار متاسف شدم.

توكلی به خبرگزاری فارس گفت: سوابق سیاسی و اجرایی آقای لاریجانی و جایگاه ایشان در مذاكرات خارجی، نشان می‌داد كه قدرت بیشتری برای استیفای حق ملت ایران داشت و این سوابق به هیچ وجه قابل مقایسه با جایگاه یك معاون وزیر خارجه با سابقه كم نیست.

وی افزود: صحبت از احترام فردی افراد نیست، بلكه صحبت از جایگاه‌ها است و آقای جلیلی پیش ما خیلی محترم است. از نظر حیثیت حقوقی نیز علی لاریجانی هم بعنوان دبیر شورایعالی امنیت ملی منصوب رئیس‌جمهور بود و هم نماینده رهبری در شورای امنیت ملی و طبیعتاً جایگاه حقوقی ایشان وزنی به ایشان می‌داد كه مثل جایگاه سیاسی و اجرایی با سابقه، قدرت او را در چانه زنی و استیفای حقوق ملت بیشتر می‌كرد.

وی افزود: علاوه بر این دستورات قابل طرح در شورایعالی امنیت ملی، مسائل امنیتی و دفاعی اعم از خارجی و داخلی و نظامی است و این كار فقط جنبه خارجی ندارد كه ما آن را به وزارت خارجه منتقل كنیم، بلكه لاریجانی به دلیل سابقه طولانی مدیریت صدا و سیما و معاونت وزارت دفاع در سالهای طولانی به مسائل امنیتی داخلی هم احاطه كافی دارد و ممكن است ما از این جهت هم دچار یك فقدان شویم.

توکلی خاطرنشان كرد: امیدواریم این جابجایی ها منجر به تغییر تركیب دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نشود و خسارت این تصمیم بیشتر از این نباشد. وی در پایان از لاریجانی تشكر كرد.

محسن رضایی: لاریجانی تهدیدات را خنثی کرد
«محسن رضایی» دبیر مجمع تشخیص مصلحت نیز دراین‌باره گفت: در واکنش به استعفای دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز گفت : آقای لاریجانی در مدتی که مسئولیت داشتند، سیاست‌هایی را در چارچوب تدابیر رهبری به خرج دادند که توانسته بود بسیاری از تهدیدات را خنثی کند.

رضایی افزود: لاریجانی در طول مدت مسئولیت خود سه کار مهم را انجام داد: ابتدا تشکیل کمیته سه جانبه بین ایران، آمریکا وعراق، کار دوم مذاکرات سازنده با سولانا که بارها تیغ آمریکا را کند کرد و سومین موفقیت ایشان هم قانع کردن البرادعی برای موضع گیری در برابر آمریکا بود.