تحليل ويژه نوروز: با پايان ثبتنام نامزدهای انتخابات مجلس هشتم، نهادهای اجرایی و نظارت بر انتخابات در برابر آزمونی جدی قرار گرفتهاند كه نشان خواهد داد یكدستی كامل مجریان و ناظران انتخابات، تا چه حد سلامت و آزادی آن را تامین خواهد كرد. این آزمون كه تقریبا تمامی جریانهای اصلاحطلب از آن بعنوان «آزمون اصلی» جریان حاكم یاد میكنند، در عینحال، تنها آزمون پیشروی آنان و بهویژه دولت آقای احمدینژاد نیست.
دولت اكنون در آستانه انتخابات، خود را با آزمون دیگری نیز مواجه میبیند كه همان «راستیآزمایی» شعارهایی است كه در عرصه جهانی در دفاع از آزادی و عدالت برای همه انسانها سر داده میشود و حتی آقای احمدینژاد تلاش میكند خود را بعنوان نماد دفاع از دموكراسی در سطح جهانی معرفی كند.
بعنوان نمونه، بد نیست یادآور شویم كه آقای احمدینژاد مدتی قبل و در یكی از سخنرانیهای خود اعلام كرده بود كه خوب است ایران بر سلامت و آزادی انتخابات آتی ریاستجمهوری آمریكا نظارت كند. اظهاراتی كه طبعا جای تحلیل و بررسی دارد و ما نیز در آستانه پایان زمان ثبت نام نامزدهای انتخابات و آغاز به كار هیاتهای اجرایی زیر نظر دولت، چند نكته را متذكر میشویم:
اولا معنای این حرف آقای احمدینژاد آن است كه ایشان نظارت یك نهاد یا كشور خارجی بر انتخابات كشور دیگر را شامل مبحث «دخالت در امور داخلی كشورها» نمیداند؛ چراكه علیالاصول ایشان اطلاع دارد كه چنین رویهای هم مغایر با سیاست خارجی و هم قانون اساسی جمهوری اسلامی است و طبعا رییسجمهور خلاف این اصول حركت نمیكند. براین اساس، ایشان میپذیرد كه میتوان بعنوان ناظر خارجی و حتی دولتمرد یك كشور درباره انتخابات كشور دیگر سخن گفت. اصلی كه البته مورد قبول عرف جهانی است. كمااینكه در حال حاضر، ناظران و دولتمردان كشورهای مختلف درباره انتخابات روسیه حرف میزنند. یا در انتخابات دوره قبل آمریكا، به دلیل تاثیر آن بر معادلات جهانی، حتی جنبش طرفداران صلح و دموكراسی در سطح جهانی در دفاع از دمكراتها و علیه بوش شكل گرفت. انشاءالله آقای احمدینژاد هم، دولتمرد صادقی است و معیار دوگانه ندارد و میگذارد دیگران هم درباره انتخابات ما حرف بزنند. نه آنكه به دلیل موضعگیری یك سیاستمدار یا تحلیلگر غربی به سود یك جناح، آن جریان را به وابستگی به بیگانگان و جاسوسی و اتهاماتی از این جنس متهم سازد.
ثانیا كسی میتواند در سطح جهانی از «نظارت بر انتخابات» كشور دیگر سخن بگوید كه خود در داخل كشور، طرفدار و پرچمدار انتخابات آزاد، سالم و منصفانه باشد. این نمونه را ما در تركیه شاهد بودیم كه در جریان انتخابات پارلمانی اخیر، از كشورهای مختلف و از جمله ایران برای نظارت دعوت شد و در نهایت هم، هیچ ناظر داخلی و خارجی ایرادی به سلامت انتخابات نگرفت؛ گرچه جریانها و دولتهای سكولار از نتایج آن ناراضی بودند. در حال حاضر هم، شنیده میشود متقابلا حزب حاكم تركیه نیز از ایران خواستهاند تا بر انتخابات مجلس هشتم نظارت كند، اما اطلاعی از پاسخ دولت ایران در دست نیست. البته ما (بعنوان یك جريان خواستار برپایی انتخابات آزاد، سالم و منصفانه) نمیگوییم الزاما باید خارجیها بر انتخابات ایران نظارت كنند. اما گفته رییسجمهوری را فرصت مناسبی میدانیم تا به وضعیت انتخابات پیشروی مجلس و مسؤولیت دولت (بهطور خاص) و حاكمیت (بهطور عام) اشاره كنیم.
این راستیآزمایی بهزودی قابل انجام است؛ چراكه در روزهای آينده هیات اجرایی وزارت كشور قرار است صلاحیت نامزدهایی را بررسی كند كه بسیاری از آنها در جریانات رقیب دولت قرار میگیرند و دستهبندی میشوند. راستیآزمایی اصلی درباره احمدینژاد اینجاست كه نشان میدهد سخنانش درباره دفاع از سلامت و آزادی انتخابات آمریكا، اصلی كلی است كه در ایران هم صدق میكند و یا مانند سخنانش در دانشگاه كلمبیا صرفا یك بازی تبلیغاتی است كه در آنجا حتی از بوش برای سخنرانی در دانشگاههای ایران دعوت میشود اما در عمل، حتی به منتقدان داخلی دولت و اصلاحطلبان اجازه سخنرانی داده نمیشود.
بدیهی است در صورت پاسخ مثبت به این راستیآزمایی و موارد مشابه، ایران از نظر تامین آزادیها و حقوق سیاسی و مدنی شهروندان به سطحی میرسد كه همچون كشورهای دمكراتیك آنقدر جامعه مدنی قدرت میگیرد كه بینیاز به «رله» بینالمللی صدای اعتراض خود را به افكار عمومی داخل و خارج برساند و تاثیر لازم را بر نهاد قدرت بگذارد. اگر رییسجمهور و سایر مسؤولان بواقع مردم ایران را محرمتر از بیگانگان میدانند، جا دارد تمامی تلاش خود را برای تقویت جامعه مدنی و از بین بردن موانع استقرار دموكراسی به خرج دهند. وگرنه، در شرایطی كه جامعه مدنی ضعیف، بخشی منتقدان در زندان، طیف مهمی از رقبای سیاسی فاقد تریبون و فعالان اجتماعی درگیر و بند انواع محدودیتها و ممنوعیتها اسیر هستند، طرح چنین گفتههایی بیش از یك ادعای تبلیغاتی نخواهد بود.
بعنوان نخستین راستیآزمایی، از آقای احمدینژاد میخواهیم در جریان بررسی صلاحیتها در هیاتهای اجرایی و نظارت كارنامه روشنی از دولت خویش به جا گذارد و در جریان برگزاری انتخابات، اجازه دهد میز احزاب و رسانهها بعنوان میراث دولت خاتمی در ستاد انتخابات باقی بماند و نمایندگان كاندیداها از پای صندوق اخراج نشوند تا معلوم شود كه در صحنه مواجهه با رقبا اعتماد به نفس دارند؛ خلاصه آنكه، چراغی كه به خانه رواست. منتظر نتیجه آزمون دولت میمانیم.
