كارگزاران - محمدرضا یزدان‌پناه: مثلث ناكام اصولگرایان ناراضی در انتخابات مجلس هشتم، مجددا تشكیل شده تا شاید دهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، فرصتی برای اعاده حیثیت از یك شكست و نقش‌آفرینی دوباره در جریان اصولگرا باشد و كسی هم چه می‌داند؛ شاید در میان بلبشوی سیاسی حاكم بر كشور، قرعه فال به نام یكی از اضلاع این مثلث رقم خورد و كاخ ریاست‌جمهوری میزبان فردی از آنها شود. «علی لاریجانی»، «محسن رضایی» و «محمدباقر قالیباف» در دو هفته اخیر جلسه‌ای را برگزار كرده و راه‌های شركت مقتدرانه در انتخابات آینده ریاست‌جمهوری را با یكدیگر به بحث گذاشته‌اند. محتوای این جلسه اما تنها سخنی كلی از انتخابات پیش رو نبود زیرا مخالفت با ادامه یافتن دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و یافتن راهكارهایی برای نیل به این هدف، محور اصلی مباحث مطرح در آن بود. دیروز اگرچه «علی دورانی» دبیر ائتلاف فراگیر اصولگرایان، با تایید برگزاری این جلسه مهم، به ایلنا گفت كه این ضیافت دوستانه در منزل «محسن رضایی» برگزار شده، اما اخبار موثق از آن حكایت دارند كه «علی لاریجانی» بانی تشكیل آن شده و منزل رئیس مجلس هشتم، پذیرای شهردار تهران و دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام شده است تا شاید از این نمد كلاهی برای اصولگرایان منتقد دولت نهم بافته شود.

بازگشت به اتحاد مثلث
اگرچه نزدیك شدن به زمان معرفی نامزد جریان‌های مختلف سیاسی برای شركت در انتخابات و افزایش انتقادات اصولگرایان از دولت نهم و رئیس آن، به اندازه كافی انگیزه برای احیای مثلث ناراضی در نزد اعضای آن ایجاد كرده اما آنچه بهانه‌ای برای تشكیل جلسه آغاز مجدد فعالیت‌ها شده، كدورت‌ها و دلخوری‌های به جا مانده از مقطع پیش از انتخابات مجلس هشتم است؛ آنجا كه راستگرایان سنتی، حامیان دولت و اصولگرایان تحول‌خواه، هر كدام بی‌توجه به نامزدهای مورد حمایت خود در انتخابات نهم ریاست‌جمهوری، دست در دست هم نهادند و به فكر تقسیم غنائم پیروزی كه همان كرسی‌های سبزرنگ پارلمان بود، افتادند. اینگونه بود كه رئیس دولت نهم، آن كاری كه رئیس دولت اصلاحات هرگز راضی به انجامش نشد را انجام داد و در نقش رهبر اصولگرایان، حكم به آشتی‌جویی حامیان خود با اصولگرایانی داد كه در انتخابات پیش از آن، حاضر به حمایت از او نشده بودند.

اینگونه بود كه «جبهه متحد اصولگرایی» تشكیل شد و برای این مهم احمدی‌نژاد علاوه بر جلسات متعدد با سران و بزرگان راست، ناچار شد تا با حامیان دوآتشه خود نیز بنشیند و به آنها بقبولاند كه برای دستیابی به اهداف بزرگتر، «مصلحت» در بلند كردن موقت پرچم سفید در برابر جبهه گروه‌هایی است كه اگرچه آنها نیز تابلوی اصولگرایی بر خود دارند، اما اهمیت «تحزب» در نزد آنها و نیز سابقه آنها در بازار و تجارت سنتی و حضور گسترده در عرصه اقتصاد، هواداران ایدئولوژیك گفتمان سوم تیر را به دشمنان قسم خورده‌شان بدل ساخته بود. جبهه متحد اصولگرایی كه از شورای مركزی شش نفره تشكیل شده بود، برآیندی از حامیان سه نامزد جریان اصولگرا در انتخابات نهم ریاست‌جمهوری بود، به گونه‌ای كه اگر «صادق محصولی» و «حیدر مصلحی» به عنوان مسوولان ارشد ستاد انتخاباتی احمدی‌نژاد در جلسات آن شركت می‌كردند، «اسدالله بادامچیان» و «شهاب‌الدین صدر» نقش مشابهی را در ستاد انتخاباتی لاریجانی داشتند و «علیرضا زاكانی» و «حسین فدایی» بلندپایه‌ترین مقامات ستاد تبلیغاتی قالیباف.

اما از این سه چهره شاخص اصولگرا، تنها احمدی‌نژاد بود كه از آنچه در جبهه متحد می‌گذشت و پیامدهای آن رضایت داشت و قالیباف و لاریجانی هر كدام به طرق مختلف، نارضایتی خود از نحوه عملكرد آن شورا به خصوص در گزینش نامزدهای نمایندگی مجلس را بروز می‌دادند. اینچنین بود كه بی‌توجهی مسوولان جبهه متحد به پیغام‌های لاریجانی و قالیباف باعث شد تا این دو با دیگر فرد شاكی از به بازی گرفته نشدن توسط بزرگان آن شورا یعنی «محسن رضایی» بنشینند و «مثلث منشعب» را در برابر «جبهه متحد» تشكیل دهند.

با این وجود از همان ابتدای گردهمایی مثلث منشعب، مشخص بود كه قالیباف و رضایی نباید برای ادامه راه چندان بر روی برگ لاریجانی حساب باز كنند چرا كه هوش سیاسی و جایگاه و وزن رئیس سابق سازمان صدا و سیما و دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی به گونه‌ای بود كه او را در مقام یكی از ماهرترین و متبحرترین سیاستمداران جمهوری اسلامی قرار می‌داد و از این منظر فاصله زیادی میان او و دو ضلع دیگر مثلث كه هر دو لباس رزم نظامی را از تن خارج كرده و به دنیای سیاست وارد شده بودند، وجود داشت. در واقع، لاریجانی به پشتوانه حمایت نهاد روحانیت و مرجعیت كه زاییده پیوند نسبی او (فرزند آیت‌الله میرزا هاشم آملی) و پیوند سببی‌اش ازدواج با دختر آیت‌الله شهید «مرتضی مطهری» ایدئولوگ روحانی انقلاب اسلامی است و سه دهه ایفای نقش موثر در بالاترین رده‌های امنیتی و رسانه‌ای نظام، به بهترین شكل، زیر و بم حركت سیاسی در لابه‌لایه راهروهای دالان سیاست در ایران را می‌شناسد.

همین خصوصیات لاریجانی هم بود كه به كمك بلندپروازی ذاتی او آمد و باعث شد تا این سیاستمدار زیرك با خودداری از چیدن تمام تخم‌مرغ‌های خود در سبد قالیباف و رضایی، بر روی اسب برنده شرط ببندد. از سوی دیگر، فشار روحانیت بلندپایه و مراجع قم‌نشین بود كه همزمان به مقامات دولتی و مسوولان جبهه متحد وارد می‌شد تا آنها را به استفاده از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های لاریجانی وادار سازد. در این میان اما تنها یك مانع بر سر راه او وجود داشت و آن حضور «غلامعلی حداد عادل» در صدر فهرست مورد حمایت جبهه متحد اصولگرایی در پایتخت بود كه می‌توانست بر حجم و دامنه اختلافات اصولگرایان بیفزاید. به همین دلیل بود كه این سیاستمدار تازه استعفا داده از مسوولیت پرونده هسته‌ای كشور آن هم بر اثر اختلاف با رئیس دولت، با دوراندیشی دو راه «قم» و «آشتی با دولت» را پیشه كرد تا به او وعده داده شود، عطای سرلیستی در تهران را به لقایش ببخشد تا به جایش ریاست پارلمان را در اختیار بگیرد.

با رفتن لاریجانی به قم، به ناگاه احساس تنفر از سیاست هم در قالیباف به وجود آمد و شهردار پایتخت، خود را كاملا از عرصه انتخابات مجلس هشتم كنار كشید تا رضایی در این میدان تنها بماند و وارد بازی‌ای شود كه نتیجه آن از پیش مشخص بود. با این حال، ائتلاف فراگیر اصولگرایان میوه‌ای بود كه از دل مثلث منشعب حاصل شد و در رقابت با فهرست جبهه متحد و ائتلاف نیم‌بند اصلاح‌طلبان، نتوانست لااقل در تهران راهی به مجلس بیابد. مثلث سه نفره لاریجانی، رضایی و قالیباف هم از همان هنگام متلاشی شد، لاریجانی مزد هوشمندی و دوراندیشی‌اش را گرفت، قالیباف در انتظار ریاست‌جمهوری ماند و رضایی به انتقاداتش از دولت نهم ادامه داد تا این زمان كه موسم انتخابات دهم فرا رسیده است. لاریجانی هنوز همان سیاستمدار آینده‌اندیش است و به همین خاطر قالیباف و رضایی را به منزلش دعوت می‌كند تا هم گلایه‌های رضایی را برطرف سازد و هم راه‌های حضور موثر در انتخابات ریاست‌جمهوری را بررسی كنند. گفته می‌شود لاریجانی در این جلسه اعلام كرده كه حضور قدرتمند در انتخابات نیازمند وجود هماهنگی میان اضلاع مثلث است و این سه نفر باید در انتخاب كاندیدای نهایی مورد حمایت خود (كه طبیعتا یكی از خود آنهاست) با همفكری و اتحاد تصمیم بگیرند.

كدام لاریجانی
انتشار خبر دیدار لاریجانی، قالیباف و رضایی در شرایطی اتفاق افتاد كه اخیرا طرح پیشنهادی جبهه پیروان خط امام و رهبری (ائتلاف راستگرایان سنتی و حامیان اصلی لاریجانی در انتخابات گذشته ریاست‌جمهوری) به جامعه روحانیت مبارز ارائه شده است. بر مبنای این طرح و در صورت تصویب نهایی، رئیس مجلس هشتم خود یكی از چهره‌هایی خواهد بود كه بر فرآیند انتخاب نامزد نهایی اصولگرایان نظارت كرده و در رابطه با آن تصمیم‌گیری می‌كند. اما از آنجا كه لاریجانی فردی است كه فعالیت‌های سیاسی خود را با نهادهای سنتی روحانیت از جمله جامعتین هماهنگ می‌كند، این احتمال وجود دارد كه آغاز تحركات او با چشم‌انداز انتخابات پیش روی ریاست‌جمهوری و دعوت او از قالیباف و رضایی با هدف جذب چهره‌های موثر بیشتری از اصولگرایان به سوی تصمیمات آینده راست سنتی باشد. اما برخی ناظران، دیدگاه بدبینانه دیگری دارند كه بر مبنای آن، لاریجانی را مصداق اصل «آزموده را آزمودن خطاست» می‌دانند و معتقدند چون او یك بار در انتخابات ریاست‌جمهوری آزموده شده و راه به جایی نبرده، گروه‌های حامی‌اش در سال 84 دیگر حاضر به پشتیبانی از او نیستند و این مساله لاریجانی را به ورطه آشتی‌جویی با رضایی و قالیباف و استفاده از پتانسیل آنها، سوق داده است.

این گزینه آنگاه بیشتر تقویت می‌شود كه به یاد بیاوریم بسیاری از حملات چند روز اخیر اصولگرایان به شورای حكمیت از جانب چهره‌های نزدیك به قالیباف و رضایی یا در واقع همان ائتلاف فراگیر صورت گرفته است. بنابراین به نظر می‌آید برای دانستن اینكه كدام لاریجانی متولی احیای مثلث ناراضیان شده است، باید تا آستانه انتخابات صبر كرد؛ هرچند كه شكل‌گیری چنین مثلثی با این تركیب در هر صورت نمی‌تواند خبر خوشی برای احمدی‌نژاد باشد كه تجربه نشان داده چندان دل خوشی از رقبای سابق خود ندارد و در این مسیر تفاوت زیادی بین اصولگرا و اصلاح‌طلب قائل نیست.